Czy można udzielić urlopu wypoczynkowego zaliczkowo?

Czy pracodawca może udzielić pracownikowi więcej urlopu, niż mu przysługuje? Czy pracownik musi zgadzać się na odpracowywanie dodatkowo udzielonych dni wolnych?

Urlop wypoczynkowy jest jednym z najważniejszych uprawnień pracowniczych. Przysługuje on każdej zatrudnionej osobie wymiarze 20 lub 26 dni. Wielkość wymiaru jest uzależniona od przepracowanych lat, do których zalicza się również naukę. Należy pamiętać, że okresy nauki i okresy zatrudnienia nie mogą się pokrywać. Jeśli dany pracownik uczył się na studiach licencjackich i jednocześnie pracował, wówczas przy obliczaniu stażu urlopowego nie należy zliczać obydwu okresów – pracodawca powinien wybrać ten, który jest korzystniejszy dla pracownika.

Urlop wypoczynkowy a pierwsza praca

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku pracowników, którzy podjęli pierwszą w życiu pracę. Ich wymiar nie wynosi 20 dni, tylko 1,66 dnia za każdy przepracowany miesiąc. Zgodnie z ta zasadą urlopu wypoczynkowego udziela jedynie przez pierwszy rok kalendarzowy pracy takiego pracownika. Wraz z początkiem nowego roku kalendarzowego taki pracownik nabiera on prawo do 20-dniowego wymiaru urlopu wypoczynkowego.

Przykład:

Ania rozpoczęła pracę 21 lipca. Jest to jej pierwsza praca. W związku z tym prawo do urlopu wypoczynkowego będzie nabierać stopniowo. Prawo do pierwszych dni wolnych nabierze dopiero 20 sierpnia, czyli po pierwszych przepracowanym miesiącu. Do kolejnej puli urlopu Ania nabierze prawo kolejno od 20 września, 20 października, 20 listopada oraz 20 grudnia. Od 1 stycznia kolejnego roku kalendarzowego Ani będzie przysługiwać prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego w roku.

Czy urlopu wypoczynkowego można udzielić zaliczkowo?

W sytuacji, gdy pracownik wykorzystał już w danym roku cały przysługujący mu urlop, może wystąpić do pracodawcy o urlop bezpłatny. Jednak pracodawca może z własnej woli udzielić dodatkowych dni płatnych, traktowanych jako nieobecność usprawiedliwiona płatna. Pracodawca nie ma natomiast prawa zabrać pracownikowi udzielone dobrowolnie dni wolne z puli urlopu wypoczynkowego, który będzie mu przysługiwał w roku następnym, ponieważ pracownik nie nabrał do niego prawa. Wynika to bezpośrednio z wyroku Sądu Najwyższego z 5 lutego 1980, który orzekł, że „udzielenie przez pracodawcę pracownikowi urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym, w którym pracownik nie nabył jeszcze prawa do urlopu, nie uprawnia do „potrącania” tego urlopu z urlopu należnego pracownikowi w roku następnym”.

Należy pamiętać, że wymiary urlopu, 20 i 26 dni w roku, są jedynie minimalną granicą dni urlopu, do których pracodawca musi przyznać prawo pracownikowi. Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, by pracodawca przyznał pracownikowi dodatkowy urlop, jednak nie jest dopuszczalne, by pracodawca polecił pracownikowi odpracowanie tych dodatkowych dni wolnych.

Z rynku pracy